Thứ Ba, 21 tháng 2, 2012

CHUYỆN LỚN TỪ CÁI MŨI NHỎ




Vũ Hạnh
Hồn Việt 

Sự tiếp xúc thân mật đầu tiên trong tình yêu, ở các cụ ông cụ bà ta xưa, đã được thực hiện bằng con đường mũi. Vì thế mà có danh từ hôn hít. Đã hôn thì chỉ có mỗi việc hít, và khi đã hít tức là hôn vậy. 

Đến khi cái miệng tham lam nhập cuộc giở trò chơi trội trong lĩnh vực này thì rất đông người như quên mất rằng cái mũi đã có thời kỳ chiếm một vị trí đáng nể giữa những lứa đôi. 

Thực ra, theo ý các nhà khoa học, thì cho đến ngày tận thế, lỗ mũi vẫn còn là một giác quan tinh tế và thân mật nhất giữa những con người. Về mặt tinh tế, khả năng của mũi cũng khá kỳ diệu. Rượu đem hòa nước đến không còn mùi vị nào rồi được đem hòa tan thêm 25.000 lần thì mũi vẫn đánh hơi được. Các nhà khoa học cho biết, mũi của con người có thể cảm nhận đồng thời cả hàng chục ngàn mùi vị khác nhau. 

Còn trên khía cạnh thân mật thì một nhà phân tâm học đã tâm sự rằng: “Nếu tôi hỏi ngay một nữ thân chủ: bà có ưa mùi của chồng bà không, và nếu người đó nói “không” là tôi như đã cầm chắc được sự thực rồi. Dĩ nhiên, muốn đi đến một kết luận dứt khoát cần phải phân tích trong vòng nhiều tháng, nhưng 99% trường hợp những sự hỏi-đáp cấp kỳ như thế đã xác định được khá rõ nội tình. Có thể khẳng định một người vợ nào nói rằng mình vẫn yêu chồng khi chẳng ưa thích, hay không còn ưa thích nữa mùi của chồng mình, là đã lầm lẫn hay là tự huyễn hoặc thôi”. 

Với sự nghiêm túc đặc biệt, nhà phân tâm học nói tiếp: 

- Nếu ta không thích cái mùi của một người nào, thì ta sẽ không thành vợ, thành chồng với người ấy được. Tưởng nên nói rõ điều này: đối với nhà phân tâm học thì các mùi hôi do kém vệ sinh gây ra không thuộc phạm vi mà họ tìm hiểu. sau khi gột sạch mọi dơ dáy ở châu thân, cơ thể con người đều có những mùi riêng biệt, và chính mùi này đóng một vai trò quan trọng trong các lứa đôi. 

Nữ tiểu thuyết gia nổi tiếng ở vùng Bắc Âu, Karin Michaëlis, đã từng viết rằng: “Tôi thực xấu hổ khi thú nhận rằng, tôi đã đến với đàn ông cũng giống như sự chọn hoa: tôi yêu người nào, trước hết là ở cái mùi của họ”. Chúng ta đều có mùi riêng, không ai giống ai, mùi ấy có thể dễ dàng nhận thấy và được xem là dễ chịu đối với kẻ này, nhưng lại không gây được sự chú ý ở một kẻ khác, thậm chí còn bị coi là… khó ưa. 

Cái mũi vẫn đóng vai trò quan trọng nhưng rất lặng lẽ, âm thầm trong việc lựa chọn bạn tình. Khứu giác của những con người văn minh – cũng như các giác quan khác của họ – phần nào sờn mòn, yếu kém, do sự phát triển trí tuệ và các máy móc tinh vi thay thế, nên không bén nhạy như những con người sống đời bộ lạc, hoang sơ. Nhà thực vật học người Pháp, Philippe Commerson, trong các chuyến đi thám hiểm đều có dẫn theo một cô bạn gái và cô này cắt tóc ngắn, vận trang phục của đàn ông, nhưng các thổ dân ở một hoang đảo giữa Thái Bình Dương nhận biết ngay “đó là một phụ nữ” với cái lý do duy nhất là vì có mùi… đàn bà! 

Ở người Incas ngày xưa, các cô thiếu nữ được phủ kín vải và đem phơi nắng, hội đồng tu sĩ sẽ đi ngửi trên lớp vải ướt đẫm mồ hôi, và qua các mùi nhận được phán định những ai đến tuổi lấy chồng. Sự muốn lấy chồng cũng được bốc mùi! Người ta bảo rằng, Henri đệ tứ – vị vua độc đáo của Pháp ngày xưa – đã si mê cô Gabrielle d'Estrées chỉ vì trong buổi dạ vũ ông đã cầm phải chiếc khăn ướt đẫm mồ hôi cô này để lau vầng trán của mình. 

Hẳn nhiên là mùi của mỗi giới tính biến đổi theo từng cá nhân, chủng loại, tuổi tác, căn tạng và cả tính khí, và sự thưởng thức mùi vị ở mỗi người trong chúng ta cũng khác hẳn nhau. Nhiều người có một khứu giác vô cùng tinh tế và thường cảm nhận sự việc bằng giác quan này. Một phụ nữ nói với người thầy thuốc: “Tôi chỉ nghe mùi mà biết tính khí của chồng tôi. Khi nghe thơm tho, tươi mát, tức là mọi sự an lành. Khi nghe hăng gắt, khó chịu, tôi biết anh ấy mệt mỏi, bất an. Và những lúc nổi cơn giận, mùi của anh ấy thật không thể nào chịu được”. 

Có những dân tộc nhạy cảm hơn dân tộc khác trong lĩnh vực này. Như ở Nhật Bản, tất cả lính mới nhập ngũ mà bị hôi nách sẽ được “cải tạo” lập tức, để khỏi ảnh hưởng xấu đến tinh thần quân đội. 

Có một bác sĩ chuyên chẩn bệnh bằng lỗ mũi. Một hôm, một người mẹ muốn đưa ông vào phòng con mình để xem bệnh, ông đã trả lời: “Vô ích. Bà đừng đánh thức cháu dậy làm gì”. Rồi sau khi áp mũi vào lỗ khóa, ông đã dứt khoát: “Cháu bị mẩn đỏ”. Và ông không lầm, người ta đã tổng kết rằng, bệnh da bị những mẩn đỏ thường có mùi của bánh mì mới ra lò, bệnh chốc lở có mùi của meo mốc, bệnh sốt chí rận có mùi của chuột, bệnh đái tháo đường mùi acétone, bệnh thấp khớp mùi chua, bệnh lên sởi mùi của những lông chim mới nhổ, và bệnh dịch hạch – kể từ thời xửa thời xưa – có mùi táo chín hoặc là mùi mật. 

Trước đây, báo chí có đăng tin một thầy thuốc ở Paraguay đã bị trục xuất khỏi xứ vì đã chữa bệnh không có văn bằng, vẫn lại tiếp tục hành nghề theo lối hàm thụ rất là độc đáo: chỉ cần gởi quần áo của người bệnh – qua bưu điện – đến địa chỉ ông, và ông ngửi để chẩn bệnh, cho toa. Sự chính xác của lỗ mũi giúp ông có được một lượng thân chủ đông đảo trên mười ngàn người. 

Một luật sư nói: “Ít ai ngờ rằng, lỗ mũi đã làm phát sinh những cơn ghen dẫn đến ly dị”. Nhiều cô có chồng và đã ngoại tình, dầu biết che giấu sự thầm lén ấy một cách chu đáo đến mức tuyệt kỹ, vẫn không tránh khỏi thú nhận trước lời kết tội hùng hổ của ông xã nhà: “Có mùi đàn ông ở nơi người cô!”. Theo một bác sĩ chuyên về phụ khoa cho biết, thì mùi riêng biệt của đàn ông khi đã vào sâu cơ thể đàn bà và lan tỏa ra, vẫn còn ngấm đầy cả trong hơi thở người ấy nhiều giờ sau cuộc gặp gỡ. 

Khứu giác là cơ năng bị dồn nén nhất và ít được hiểu biết nhất trong các giác quan. Đâu phải là chuyện tình cờ nếu các cô gái muốn sửa sắc đẹp thường chăm sóc mũi trước tiên, bởi lẽ nó là trung tâm thu hút cái nhìn của người thiên hạ. Có thể ngày nay mũi không còn có vai trò giao tiếp hoàn toàn như xưa, nhưng nó vẫn tồn tại đấy với những màng nhầy không chỉ có mối liên hệ chặt chẽ với các cơ năng hô hấp, mà còn với cả ruột non, ruột già, với thận, với cả cơ năng sinh dục, với da và cả với tóc. 

Khi một đứa bé bị những cục bướu che lấp hốc mũi, nó sẽ ăn uống mất ngon, không còn vui sống và học hành cũng kém sút. Bác sĩ người Đức, Fliess, từ lâu đã tìm được cách giảm nhẹ đau đớn cho người phụ nữ trong lúc hành kinh bằng cách bấm vào những điểm ở màng nhầy mũi có liên hệ với cơ năng sinh dục. 

Trong những lớp sâu của não bộ người còn là vùng đất khoa học chưa khai thác hết, chúng ta được biết rằng những trung tâm khứu giác tiếp cận với những trung tâm tính dục. Vì vậy, những sự rối loạn ở cơ năng này thường thấy đi đôi với sự rối loạn ở cơ năng kia – và qua cái mũi có thể hiểu được phần nào vấn đề sinh lý của một con người. Mũi còn là phương tiện tốt cho thấy cường độ tình cảm của chúng ta nữa. 

Trong một xã hội mà đa số người không còn tha thiết đến những mùi vị, điều đó xác nhận là niềm vui sống trong xã hội ấy đang cơn suy thoái. Những người yếm thế nổi tiếng, như văn hào Swift và triết gia Schopenhauer, trước hết là những người có khứu giác chán chường. 

Về cấu trúc của cái mũi, loài vật có thuận lợi hơn loài người. Bộ phận hô hấp của con vật – chẳng hạn của chó – nằm trên đường thẳng với mũi, nên khi mũi nghẹt, chó chỉ hắt hơi vài cái là thông suốt ngay. Ở người, con đường ấy phức tạp hơn và ngoằn ngoèo hơn nên muốn hắt hơi cần phải mở miệng. Nhược điểm này khiến con người đôi khi phải thở bằng miệng, làm mất 17% oxy, so với cách thở thông thường. Trong các sinh vật trên trái đất chỉ duy có người là ngủ hả họng, và dân Da Đỏ châu Mỹ coi đó là khuyết điểm lớn, cần được chữa trị từ lúc còn là trẻ thơ. 

Các nhà nghiên cứu vẫn còn tự hỏi vì sao mũi người thường có ảo giác nhiều hơn là mắt: có những mùi chỉ một người nhận thấy, và có thể truyền lan sang người khác thuần bằng tưởng tượng. Như vua Louis XI bị nỗi ám ảnh khốn khổ luôn thấy mùi hôi bốc tỏa quanh mình. Và theo sử gia cổ đại Plutarque, thì con người Alexandre Đại đế có mùi tự nhiên hết sức thơm tho. Dĩ nhiên không phải là nhà viết sử bốc thơm ông đại đế này. 

Những mối xúc động cũng có mùi riêng. Với một khứu giác tinh tế, người ta có thể ngửi thấy niềm vui, nhiệt tình, kinh ngạc hay sợ hãi: con chó đánh hơi rất rõ được mùi sợ hãi nơi người nên đã mạnh dạn xông vào mà đóng dấu… răng. Các tay cao bồi xác nhận khi ngựa ngửi thấy mùi sợ hãi nơi những người cuỡi, nó liền trở chứng, bất kham. Tất cả loài thú đều tìm cách kiểm soát mùi trên bản thân mình để che giấu các xúc động. 

Chim cút trong khi ấp trứng khép chặt bộ lông để giữ được kín hơi hám của cơ thể mình, và các chó sói đi cạnh con nai nằm ngủ vẫn không ngờ đến có sự hiện diện của một con mồi. Điều đó khiến người ta nghĩ rằng, sự bất động hoàn toàn có thể xóa bỏ được mùi. Một kẻ đứng im sẽ không có mùi, và dầu ở cách không xa, con chó của người ấy vẫn không đánh hơi tìm được chủ mình. Những người Da Đỏ muốn ngựa và bò tuân theo thường lấy tay bịt kín mắt các con vật ấy, rồi phà hơi thở của mình vào trong mũi chúng.

*

Ngày nay, lỗ mũi con người đang trải qua cơn thử thách lớn nhất mà nó chưa từng gặp phải suốt trong lịch sử nhân loại. Nhà máy, động cơ phả dày trên các thị thành, đường phố bao nhiêu khói bụi, đủ mùi hóa chất, những sự bốc tỏa nung đốt màng nhầy trong lỗ mũi ta, bắt chúng chịu đựng khiêu khích càng ngày càng nặng nề hơn. 

Chỉ riêng khói trong lĩnh vực của các phương tiện giao thông, đã có 90 chất khác nhau bao gồm 500 đến 1.000 hóa chất buộc ta không ngừng tìm cách khử mùi. Và còn bao nhiêu lĩnh vực khác nữa của nền công nghiệp gia tăng theo với tốc độ sinh hoạt, không ngừng làm cho khứu giác chúng ta khốn đốn, ê chề. 

Lỗ mũi từ lâu đã làm cuộc sống con người tăng thêm ý vị biết là chừng nào. Nó giúp con người tồn tại cả khi không còn hiện diện, nhờ cảm nhận được “hương thừa dường hãy ra vào đâu đây” và làm xuất hiện những kẻ tình chung lý tưởng, biết “xếp tàn y lại để dành hơi”… 

Cứ như tình trạng ô nhiễm môi trường ngày một gia tăng, khiến cho các nhà khoa học đang nhìn về nẻo tương lai của quả địa cầu với một tâm trạng hết sức bi quan, e rằng một ngày gần đây lỗ mũi chúng ta sẽ bị điếc đặc và những con người đặc biệt như vua Séoud ở xứ Ả Rập phân biệt được 500 mùi thơm khác nhau của các bà phi ở trong hậu cung chỉ còn là chuyện hoang đường. 

Như thế, ái tình rồi sẽ chịu sự tổn thất hết sức nặng nề. Người yêu mà không có mùi chỉ là người yêu khô khốc, lạt lẽo, mất đến 50% quyến rũ. 

--------------------------------------------------------------------------------

* Tài liệu tham khảo: 

- J.Grandpierre (Const. 81)
 - J. G. Dumont (Const. 169)


Thứ Hai, 20 tháng 2, 2012

MẠN BÀN VỀ CHỮ "PHÚC"



Nguyễn Hiếu Tín
Tuần Việt Nam

Trong quan niệm cổ truyền của gia đình người Việt, chữ “Phúc” có vị trí quan trọng hàng đầu. "Nhà có phúc" là ước vọng, là niềm vinh dự của người Việt Nam. Vì lẽ đó, cứ Tết đến xuân về, người ta thường viết chữ “phúc” trên một tờ giấy đỏ vuông dán ngoài cửa và xem như là một lá bùa chúc tụng điều may mắn trong năm. 

Uớc vọng đầu năm của hầu hết người dân Việt không thể thiếu chữ "Phúc". Cụ Nguyễn Công Trứ có đôi câu đối vừa hóm hỉnh nhưng không kém phần tinh tế và sâu sắc của hương vị ngày xuân: Chiều ba mươi, nợ réo tít mù, co cẳng đạp thằng "Bần" ra cửa/ Sáng mồng một, rượu say túy lúy, giơ tay bồng ông "Phúc" vào nhà. Lại nữa, có một câu chuyện trong dân gian kể rằng: đời vua Gia Long, có người lập nhiều công trạng, nhà vua hỏi muốn được thưởng gì thì người ấy thưa rằng: "Hạ thần chỉ xin được một chữ "Phúc" mà thôi". 

Vua cười đáp rằng: "Tiền bạc, chức tước thì ta có thể ban, chứ Phúc thì chỉ có trời ban mà thôi, cả dòng họ ta chỉ nhờ có chữ Phúc mà vinh hiển nhiều đời". Thật vậy, dòng họ nhà Nguyễn đã lót chữ Phúc vào tên của mình (vua Gia Long là Nguyễn Phúc Ánh). Trên khắp nước Việt Nam, nhiều địa danh đã chọn chữ "Phúc": tỉnh Vĩnh Phúc, huyện Phúc Thọ (Hà Nội)... 

Chữ "Phúc" là từ Hán Việt, người miền Nam đọc là "phước". Chữ "Phúc" trong giáp cốt văn là hình tượng hai bàn tay bưng hũ rượu đứng trước bàn thờ. Như vậy, chữ "Phúc" vốn được xem là điều tốt lành do cầu cúng mà có được. 

Theo đó, "Phúc" có nghĩa là "thuận lợi", "đồng thuận". Thuận có nghĩa là từ dưới lên trên, từ trong ra ngoài đều thông suốt, không có gì trở ngại. Trên thuận trời đất, dưới thuận vua tôi, dưới nữa thuận cha mẹ, con cái. Đời sống tinh thần bên trong và đời sống vật chất bên ngoài đều thuận lợi không có gì trắc trở, như vậy gọi là thuận, là Phúc. Một điều thật thú vị là câu chúc Tết của người phương Tây thường đề cập đến hạnh Phúc, sức khỏe và thành đạt, đứng ở góc độ nào đó có sự tương đồng như Phúc, Lộc, Thọ mà ở phương Đông người ta tâm niệm. 

Cả Âu lẫn Á đều đặt "Phúc" lên vị trí hàng đầu, nhưng nếu tìm hiểu kỹ thêm một chút mới thấy chữ "Phúc" của phương Đông rất rộng lớn, mênh mông và tinh tế. Người Trung Hoa chơi chữ bằng cách vẽ hai con dơi đâu cánh lại, ngụ ý là trùng phúc, họ còn vẽ thêm một lúc năm con dơi biểu tượng cho ngũ phúc (ngũ phúc lâm môn) mà sách Hồng Phạm viết: "Ngũ phúc, nhất viết Thọ, nhị viết Phú, tam viết Khang minh, tứ viết Du hảo đức, ngũ viết Khảo chung mệnh" (Năm phúc: sống thọ, giàu có, bình an, đức tốt, chết vào tuổi già). 

Theo Từ điển Khai Trí Tiến Đức thì "Phúc" là điều hay, điều tốt, do việc làm nhân đức mà ra. Vì vậy, không phải ngẫu nhiên trong tâm thức của người Việt, từ lâu đã quan niệm phúc bao giờ cũng đi đôi với đức. Thuật ngữ "Phúc đức" luôn gắn liền nhau. Chính điều này đã làm sâu sắc thêm triết lý nhân duyên của nhà Phật và đem lại màu sắc tích cực cho hai chữ họa phúc (Họa vô đơn chí, phúc bất trùng lai). Phúc dày hay mỏng cũng do chính con người can dự quyết định. 

Chữ Phúc chính là một ân huệ mà con người tự tạo ra qua những hành động tốt của mình. Nó là những hạt giống tốt được tay người tự gieo trên những mảnh đất mà ta thường gọi là phúc điền (ruộng phước). Do quan niệm họa phúc ở đời là sợi dây gieo nhân gặt quả, nên người Việt Nam chú trọng đến việc "làm ơn, làm phước". 

Hơn thế nữa, mỗi hành động, việc làm của chúng ta không những ảnh hưởng đến bản thân ta mà còn lưu lại kết quả cho thế hệ sau. Nhà có phúc là nhà có được cuộc sống bình yên thanh thản, đặc biệt là có hậu vận tốt. Muốn được đức phải có phúc và ngược lại đức sẽ đem lại phúc, đó là quy luật. Nội dung của đức phụ thuộc điều kiện lịch sử, xã hội, văn hóa, tôn giáo,... Ví như đức của Nho giáo là ngũ thường, đức của Phật giáo là ngũ giới (năm điều cấm), đức của Kitô giáo là 10 điều răn của Chúa... Dù văn chương chữ nghĩa có khác nhau, nhưng chung quy về đức ở mỗi dân tộc, mỗi thời đại đều có chung quan niệm nhằm mưu cầu lợi ích cho mọi người. 

Ngày nay, khi kinh tế có chiều khởi sắc, dường như người ta ít đặt, hay lãng quên chữ "Phúc" trong mối quan hệ với "đức" hay "thiện" (phúc đức, phúc thiện) mà thường đặt "Phúc" trong mối quan hệ với chữ "đạt" (thành đạt) hay "lợi" (phúc đạt, phúc lợi). 

Ngạn ngữ Lào có câu: "Hạnh phúc là kết quả của những hành vi đạo đức". Hi vọng rằng dù lịch sử có thay đổi như thế nào đi nữa thì quan niệm về chữ "Phúc" của dân tộc, của mỗi gia đình, của mỗi người chúng ta sẽ mãi mãi là "mã di truyền" tốt đẹp trong đời sống văn hóa người Việt.

Chủ Nhật, 19 tháng 2, 2012

PARIS 36 LẦN YÊU


Cầu Alexandre III, sông Seine, Paris

Tuỳ bút của Vi Thuỳ Linh

 Tạm biệt Paris giữa tháng 12. Chưa xa đã nhớ. Như với người tôi yêu, mới trên đường đến gặp đã sợ lúc phải về. Paris và những cây cầu bắc qua sông Seine hằng đưa ViLi trở lại thiên đường nghệ thuật tình yêu. 36 cây cầu, 36 mỹ kiều trổ từ nỗi nhớ của chúng tôi, tới kinh đô ánh sáng. Paris Paris, cần yêu 36 lần cho đủ một vòng tình tự …

Xuân sắp phủ dần sắc biếc khắp nơi. ViLi chưa đến Pháp mùa Xuân, nhưng nàng tưởng tượng Xuân từ mùa Đông còn vương hơi thở ấm, hơi thở phả mùi thơm quyện xiết trong nụ hôn kiểu Pháp lẫn gió Paris. Mùa Noel được khởi trước 1 tháng và tuần đầu tháng 12, cơ man cây thông trắng, xanh, tím, đỏ nhiều kích cỡ vút lên rực rỡ. Thời gian như nước chảy, nước chảy thì đá mòn. Những cây cầu cổ khắp nước Pháp và ở Paris được bảo trì, gìn giữ; bản thân chúng cũng chứa đựng sức sống kinh ngạc. Những cây cầu Paris chống lại thời gian.

Nắm tay nhau dạo bên bờ sông Seine. Trên kè (quai) cao dày đặc kiosque bán sách cũ mới, tranh, đồ lưu niệm. Cùng café ngoài trời và những nghệ sĩ chơi nhạc trong tàu điện ngầm, đây là nét đặc thù của TP du lịch hàng đầu thế giới. Kè thấp, ôtô phóng sát, xe mui trần lướt dưới phía đầu gầm cầu, với tay trái cảm thấy tới vòm cầu, vươn tay phải ngỡ chạm nước sông Seine.

Hãy cùng em giấc này xuyên mùa yêu qua lòng nước Pháp. Hình như em yêu Anh từ thời sinh viên 12 năm trước, để bùng vỡ 13/9 trước ngày em tới Pháp lần ba. Xuân 2012 là nối dài "Tự tình Paris" em viết đón Anh từ Xuân 2008: "Từ giấc nào/Trong tay Anh/ Sông Seine làm em đẫm ướt/ Đã ướt mòn các chân cầu, lâu đài đá/ Trong cơn ám ảnh điên cuồng/ Nữ thần Tự do buông tay/ Những con ngựa vàng trên cầu Alexandre bay/ Mang những đoá hoa đi mất"…

Dài 776 km, chảy qua Paris chỉ 13 km, Seine là dòng sông đắt giá bậc nhất bởi chứa nhiều di sản của nước Pháp và nhân loại vắt qua - ngự trị đôi bờ, được UNESCO công nhận di sản thế giới 1990. Không "Du lịch kiểu Mỹ" chỉ bằng bateau mouche trên sông rồi đứng trước các công trình lẫy lừng chụp la liệt ảnh cho đủ bộ; chúng mình dành cả tuần tình - tự - chậm với những cây cầu. Bỏ áo len, bluson, manteau, mặc gió lộng, em ngả ngực Anh chờ gió nhấc mình bay!

Chẳng cần cuốn lịch nào treo trong thành phố, năm mới đến trong vẻ thanh quý gợi cảm của các giai nhân, sức sống bùng vỡ đường cong uyên ương khắp kinh thành đường cong bất tuyệt.

Xe hơi, bus 2 tầng, thả bộ, tất cả không đủ hiểu Paris, nơi mỗi quán café, con đường đá cổ, bờ sông, khu vườn, hiệu sách, bức tượng đều chất chứa lịch sử, trầm tích văn hoá, chưa kể hệ thống tác phẩm điêu khắc ngoài trời và tranh, tượng trong các nhà thờ.

Alexandre III - cây cầu đẹp nhất trong 36 cây cầu bắc qua sông Seine, là biểu tượng tình hữu nghị Nga, Pháp, do Sa hoàng Alexandre và Tổng thống Sadi Carnot xây dựng. Viên đá đầu tiên được đặt xuống năm 1896 bởi Sa hoàng Nikolai II - con trai Alexandre và khánh thành dịp triển lãm thế giới năm 1900, với toà nhà triển lãm kiến trúc Nga bên hữu ngạn và Les Invalides - nơi quàn thi hài Napoléon. Thiên thần cưỡi ngựa vàng có cánh trên các đỉnh cầu biến Alexandre III thành tác phẩm tuyệt mỹ. Nữ thần Tự do vốn của nước Pháp, ngự đảo Thiên nga, đảo nhân tạo gần cầu Grenelle. Pont Neuf (Cầu Mới) là cầu cổ nhất xây năm 1578, nối vào Mazarine, phố có nhiều tiệm ăn và hàng kem, hiệu sách Gibert Jeune nổi tiếng của sinh viên. Pont au Double (Cầu Đôi) dẫn vào Nhà thờ Đức Bà, Petit Pont (Cầu Nhỏ) dẫn từ nhà hàng La Notre Dame tới Sở Cảnh sát Paris. Thêm một quãng tới Orsay, bảo tàng vốn là nhà ga lúc nào cũng "hú còi" giục người xem trở lại. Hàng trăm lượt tàu điện ngầm chui ra khỏi lòng đất, vượt sông, bay qua cầu sắt chỉ kịp cho đám đông vội vã bận rộn chen chúc bên trong được ngắm Paris chớp nhoáng thư viện, lâu đài.

Độ dốc đường, cửa ô bên sông Seine tạo tiết tấu cho giai điệu cảm xúc. Nghe Jacque Brel hay Edith Piaf hát tình ca bất hủ mà nhìn những café nhà hàng trên sông lúc thành phố lên đèn, mê man mê cung ánh sáng. Hàng sồi, rừng phong, triền lá vàng từ các lâu đài, toà nhà cổ, chung cư lâu đời cao không quá 6 tầng hoà điệu tổng phổ kiến trúc. Hoàn hảo Paris tuyệt sắc và lãng mạn nhờ 36 cây cầu đá. Mỹ kiều dẫn chúng ta tới nhiều nơi kỳ thú. Khu Latin tấp nập khách du lịch và nghệ sĩ bốn phương bên đại lộ Saint Michel có vườn Luxemburg kiều diễm.

Một số tên cầu được đặt cho phố và trạm bus, metro. Trong đó, Mirabeau xây năm 1893 (dài 173m, rộng 20m, 3 nhịp) không phải thuộc hàng đẹp nhất, lại là cây cầu tiếng tăm nhất, nhờ được Guillaume Apollinarie (1880 - 1978) dành riêng cho bài thơ "Cầu Mirabeau". Giọng đầy nhạc cảm, Anh vẽ cầu Mirabeau bằng âm thanh, và... cây cầu hiện ra trước chúng mình trong căn phòng Hà Nội, khi Anh thốt từ trí nhớ nguyên bản những câu thơ Pháp.

Anh ôm hôn em quyến luyến 36 cây cầu. Đến Mirabeau, mình đi dọc cầu mấy lần không nhớ. Trò chuyện văn chương, hội họa, điện ảnh, tâm tình với Apollinaire về tình yêu đôi mình. Cùng nhau băng qua Mirabeau đến 170, đại lộ Saint Germain (quận 6) dùng café và bữa trưa nắng lạnh "cùng" thi sĩ trứ danh. Café de Flore nổi tiếng bậc nhất Paris, kế bên là Les deux Magots, lưu dấu các thi sĩ đại văn hào, danh họa lui tới, trong đó có G.Apollinaire, L.Aragon, P.Verlaine, P.Eluard...

Tự dưng, hoài niệm một thoáng phương Đông khi nhớ đoản văn Lỗ Tấn: "Tôi đưa mắt liếc qua cửa sổ. Những thứ cây chịu lạnh giỏi hơn cả đã hoàn toàn trơ trụi từ lâu rồi, nói gì tới những cây phong. Thật không may, năm nay tôi không có ngày giờ rảnh rỗi để ngắm những chùm lá mùa Thu".

Không liếc qua cửa sổ và may hơn Lỗ Tấn, áp tay từng thân sồi đen thẫm nứt vỏ, ngắm tán vàng xa cành - phong táng hay lá bắt đầu cuộc chu du mới? Chúng tôi bước chậm cầu thứ 37 - Pont des Arts (Cầu nghệ thuật), chỉ dành đi bộ - cầu sắt duy nhất bắc qua sông Seine do Napoléon (1769 - 1821) xây dựng, nối bảo tàng Louvre với Viện hàn lâm Pháp. Sàn cầu bằng gỗ, các khe hở đủ nhìn màu xanh của sông. Lan can cầu dày đặc khoá tình yêu khắc tên ngàn lứa đôi thề thốt.

Liên tưởng tới cầu Bonaparte qua sông Rhône Lyon, nơi Napoleon đầy kiêu hãnh mộ quân gây dựng lại quân đội ở TP biểu tượng sư tử. Lại nhớ cùng Anh trở lại Toulouse (Laville rose, TP hồng) mãi chẳng dứt một miền say đắm, nhà mái đỏ bên kênh Canal, và Pont Neuf vượt qua dòng Garonne là cây cầu cổ nhất.

Hoa Lavende ngút tím đổ mùi hơi hắc từ cánh đồng mênh mông đôi bờ. Champs Elyseés nguy nga lộng lẫy hiệu lệnh tất cả các cửa hiệu nước hoa bật nắp. Nước hoa, hương thanh tân từ thân thể các nàng thân thể những người đang yêu thấm gió Seine luồng phong tình. "Niềm vui chúng ta cảm nhận trong thế giới của nhà thơ là niềm vui được tận hưởng khoái cảm của một hương thơm thế giới riêng. Hoa gửi lời mời bướm bằng hương thơm, màu sắc và âm điệu lời mời thì êm dịu. Lời mời của nhà thơ có sự quyến rũ của tự nhiên" (R. Tagor).

Apollinaire mời đôi ta từ nhà hàng nước tràn mái kính mà F.Chopin và George Sand ăn món cá Turbot; đến quán ăn trần thấp, mà ông chủ ngẩng cao đầu khoe tấm biển "Ba chàng lính ngự lâm đã ăn tối nơi này".

Phối cảnh Paris 37 cây cầu ta mời nhau trở lại, cố ý lạc vào thiên đường của nghệ thuật và tình yêu không giới hạn. Hãy quên những cái khoá treo dày đặc ở Pont des Arts khi Anh cài then môi em bằng cơn hôn linh diệu.

Làn môi, cánh tay, cặp chân, thân thể, tinh thần, tâm hồn ta, cả trí tưởng tượng và ước mơ của chúng ta chính là những cây cầu không thể nào đếm hết khi ta biết sống, biết yêu trong sáng tạo dậy thì. Đàn đàn chim bay lên trời xanh thả tiếng hót xuống bầy bầy thiếu nữ nude ánh sáng làm nền cho đôi ta cuộc yêu hoang lộng khắp các cây cầu Paris, phối âm muôn lời tình điệp âm vang dội bảo ngôn sức sống. Nhoà mờ hối hả và lơ lãng, tâm hồn vuốt ve da mịn gợi cảm làm sao khi Xuân đến vào lúc đôi tay Anh thành hai cây cầu uyển chuyển mùa linh.

36 cây cầu bao nhiêu nhịp yêu … 36 cây cầu là 36 dải ánh sáng ngân nga. Đôi ta miên du yêu suốt 36 cây cầu và hợp tình ở Mirabeau một bài thơ bất tận.

Mỗi cây cầu dẫn ta tới một góc Paris. Mỗi cây cầu tụ nhịp thời gian lịch sử. Khi xây, ngoài công năng vận tải giao thông, kiến trúc sư, người xây dựng có lường được bao người yêu nhau sẽ đến cây cầu này, cho chúng thành những cây cầu tình yêu. Bao thế hệ qua những cây cầu. Tình yêu chảy muôn đời như nước dòng Seine, tình yêu chảy muôn đời như ánh sáng ngày đêm tuôn qua 36 mỹ kiều. Tuyết kịp rơi trước Giáng sinh rồi ! Bản nhạc Salut d'Amour (Chào tình yêu) của E. Elgar thánh thiện vang lan. Những cây cầu kết thành dải Ngân hà lộng lẫy của trần gian giữa vòm bầu trời Paris ánh sáng